Grafsteen schoonmaken zonder schade aan steen en letters

Een grafsteen maak je schoon met een middel zonder zuur en zonder chloor, een zachte borstel of pad en een paar dagen geduld. Spuit Akemi Monumentreiniger op de droge steen, werk hem in en spoel niet na: hij werkt zelf door, en het effect houdt tot een jaar aan, ook tegen nieuwe groene aanslag. Hij is pH-neutraal, geschikt voor natuursteen en kunststeen zoals graniet en marmer, en reinigt bronzen en geverfde letters mild. Azijn, chloor en een hogedrukreiniger laat je staan. In België zeg je een grafsteen of grafzerk kuisen; de aanpak is dezelfde, ook voor arduin.

Wat heb je nodig?

• Akemi Monumentreiniger, gebruiksklaar. Reken op 100 ml per m²: een fles van 500 ml is genoeg voor ongeveer 5 m². Een dekplaat van 1 bij 2 meter is 2 m².
• Een zachte borstel of een pad. Met de CleanStone Scrubs heb je er twee op één houder: de witte pad voor gepolijste steen, de blauwe voor ruwe steen.
• Handschoenen en een bril, want het middel irriteert de huid en de ogen.
• Een gieter met water, om een spat op de planten meteen af te spoelen.
• Een droge dag van 10 tot 25 graden, zonder regen in de eerste 4 uur.

Welke steen heb je?

De Monumentreiniger is gemaakt voor natuursteen en kunststeen, dus voor vrijwel elk graf. Wat per steen verschilt, is wat je verder wel en niet doet.

Je steen	Waar je op let
Graniet, vaak zwart of grijs en gepolijst	Gepolijste delen schrob je met de witte pad. Zijn de ruwe zijkanten grijs geworden, dan maak je ze daarna weer donker (zie verderop). Zwart "graniet" is soms een andere steensoort die door zuur dof wordt, dus ook hier geen azijn. Meer in de gids graniet schoonmaken.
Marmer, meestal wit en op oudere graven	Zuurgevoelig: geen azijn, citroen of kalkreiniger. Oud marmer buiten is vaak ruw en verweerd, dus schrob zacht. Meer in de gids marmer schoonmaken.
Belgisch hardsteen, arduin of blauwe steen	Een kalksteen, dus zuurgevoelig: zuur geeft doffe, lichte plekken. Meer in de gids blauwe steen en Belgisch hardsteen schoonmaken.
Zandsteen en kalksteen, vaak op oude graven	Zuigende steen: borstel voorzichtig. Kalksteen is zuurgevoelig, en zandsteen kan kalkgebonden zijn. Meer in de gids zandsteen onderhouden.
Granito, terrazzo en beton	Er zit kalk of marmerkorrel in, dus ook zuurgevoelig. De Monumentreiniger is ook voor betonwerksteen gemaakt.
Je weet het niet	Behandel de steen als zuurgevoelig en werk alleen met de Monumentreiniger.

Stappenplan: grafsteen schoonmaken

1. Kies een droge dag van 10 tot 25 graden. De steen moet zo droog mogelijk zijn, en de eerste 4 uur mag er geen regen op vallen.
2. Haal eerst het losse vuil weg: blad, aarde, mos en wat er aan vogelpoep loslaat. Een droge borstel volstaat.
3. Trek handschoenen en een bril aan.
4. Spuit de Monumentreiniger op de steen, ongeveer 100 ml per m². Houd de nevel zoveel mogelijk weg van de planten. Komt er toch iets op, spoel het dan meteen af met water.
5. Werk het middel in met de pad of een zachte borstel. Dat versterkt de werking.
6. Spoel niet na. De reiniger werkt zelf verder.
7. Laat hem een paar dagen werken: het volle effect bouwt zich over meerdere dagen op. Verkleurt de groene aanslag intussen, laat het middel dan gewoon zitten.
8. Wat er daarna nog aan vuil op zit, spoelt de regen weg. Je kunt het ook na een paar dagen afspoelen met water.

Het effect houdt tot een jaar aan. Een keer per jaar behandelen is daarom meestal genoeg, bijvoorbeeld in het voorjaar of in oktober, voor Allerheiligen en Allerzielen. Tussendoor veeg je blad en los vuil weg.

De letters: brons, verf en bladgoud

Bronzen letters en geverfde letters reinigt de Monumentreiniger mild; Akemi noemt dat uitdrukkelijk. Werk op de letters met een zachte doek of de witte pad, niet met een harde borstel. Vergulde letters dep je alleen met een zachte doek.

Houd andere middelen bij de letters weg. Een mosreiniger met chloor mag niet op metaal komen, dus ook niet op bronzen letters. De wasverwijderaar lost verf op en de kleurverdieper bevat oplosmiddel; houd beide (verderop in deze gids) weg van geverfde letters. Zijn de letters verbleekt of bladdert de verf, dan helpt schoonmaken niet; bijwerken of opnieuw vergulden laat je doen door een steenhouwer.

Groene aanslag en mos

Groene aanslag is een laagje algen. Het groeit op vochtige, schaduwrijke plekken, vaak op de dekplaat en onderaan de steen. De Monumentreiniger haalt het weg en houdt het daarna tot een jaar tegen. Mospolletjes in de letters en langs de randen maak je eerst los met een zachte borstel of een houtje. Meer over groene aanslag op tegels lees je in de gids groene aanslag op je terras weghalen.

Vergrijsd zwart graniet weer donker maken

Zwart graniet heeft vaak een gepolijste voorkant en ruwe zijkanten of een ruwe bovenkant. Die ruwe delen zien er grijs uit; hun echte kleur zie je pas als ze nat zijn. Akemi Kleurverdieper haalt die kleur naar boven, zonder glans, en maakt de steen water- en vuilwerend. Op donkere steen is het verschil het grootst.

1. Werk op schone, helemaal droge steen. Na de Monumentreiniger wacht je tot het restvuil is afgespoeld en de steen daarna een à twee dagen droog is gebleven.
2. Kies een dag van 15 tot 25 graden, met 24 uur geen regen erna. Dit is werk voor het voorjaar of de zomer.
3. Scherm geverfde letters, kunststof en rubber af, want het middel bevat oplosmiddel.
4. Probeer het eerst op een plekje dat je niet ziet, bijvoorbeeld aan de achterkant.
5. Breng het onverdund, dun en gelijkmatig aan met een kwast. Zuigt de steen sterk, zet dan nat in nat een tweede laag.
6. Neem na 10 tot 15 minuten wat niet is ingetrokken op met een droge, absorberende doek.

Op de gepolijste voorkant is de kleurverdieper maar beperkt geschikt; komt er iets op, poets het dan na tot de waas weg is. Is de gepolijste voorkant zelf dof geworden, dan krijg je de glans met de hand niet terug: polijstpads werken op marmer, maar op graniet te weinig. Dat is werk voor een steenhouwer. Hoe je vergrijsde blauwe steen weer donker krijgt, lees je in de gids blauwe steen en Belgisch hardsteen schoonmaken.

Kaarsvet, roest en andere vlekken

• Kaarsvet: laat het hard worden en schraap het voorzichtig af met een plastic schraper. Wat er aan vet in de steen blijft, haal je weg met Akemi Was Verwijderaar; Akemi raadt die aan voor kaarsvet. Breng hem onverdund aan met een kwast op de droge steen, laat hem 10 tot 20 minuten inwerken en neem de film op met droge doeken. Was de plek daarna na met water, een borstel en wat Akemi Steenreiniger. Op zuigende steen kan de plek een à twee dagen donkerder zijn. Het middel is ontvlambaar en lost verf op: niet op geverfde letters, kunststof of rubber.
• Roest van een lantaarn, vaas of ijzeren hekje: welke roestverwijderaar bij jouw steen past, lees je in de gids roest van tegels verwijderen. Op marmer en hardsteen alleen een roestverwijderaar zonder zuur.
• Doffe, ruwe plekken op gepolijst marmer: daar heeft zuur op gezeten, bijvoorbeeld azijn. Die schuur je weg zoals in de gids marmer en natuursteen polijsten.
• Andere vlekken: in de vlekkengids staat per vlek welk middel je gebruikt.

Wat je niet doet

• Azijn, citroen of een kalkreiniger op marmer, hardsteen, kalksteen, granito of beton. Het zijn zuren, en zuur maakt die steen dof en ruw.
• Chloor. Chloor bleekt, en een mosreiniger met chloor mag niet op metaal, hout en planten komen. Op een graf met bronzen letters, een lantaarn en beplanting kan dat bijna niet.
• Een hogedrukreiniger. Akemi schrijft dat hogedrukreinigers de steen kunnen beschadigen.
• Een staalborstel of staalwol. Dat laat ijzerdeeltjes achter die gaan roesten.
• Middelen mengen of vlak na elkaar gebruiken. Chloor en zuur vormen samen een giftig gas.

Voor de natuursteen in en om je huis staat in het overzicht natuursteen schoonmaken: welke reiniger voor welke steen wat je per steensoort gebruikt.

Veelgestelde vragen

Hoe maak je een grafsteen schoon?

Haal eerst los vuil weg en spuit dan een middel zonder zuur en chloor op de droge steen, zoals Akemi Monumentreiniger: 100 ml per m², inwerken met een zachte borstel of pad, niet naspoelen en de eerste 4 uur droog houden. Na een paar dagen spoelt de regen het restvuil weg.

Hoe maak je een marmeren grafsteen schoon?

Zonder zuur: geen azijn, citroen of kalkreiniger, want die maken marmer dof en ruw. Gebruik de pH-neutrale Monumentreiniger en schrob zacht, want oud marmer buiten is vaak verweerd. Hij werkt op vuil, roet en groene aanslag; het volle effect zie je na een paar dagen.

Hoe kuis je een grafzerk van arduin of blauwe steen?

Arduin is Belgisch hardsteen, een kalksteen, en dus zuurgevoelig. Kuis hem met de Monumentreiniger en een zachte borstel, zonder azijn of kalkreiniger. Hoe je vergrijsde blauwe steen weer donker krijgt, lees je in de gids blauwe steen en Belgisch hardsteen schoonmaken.

Hoe maak je de letters van een grafsteen schoon?

Met een milde reiniger en een zachte doek. De Monumentreiniger reinigt bronzen en geverfde letters zonder ze aan te tasten. Geen chloor op brons, geen oplosmiddel op verf, en geen harde borstel of schuurspons.

Mag je een grafsteen schoonmaken met azijn?

Op marmer, hardsteen, kalksteen, granito en beton niet: azijn is een zuur en maakt die steen dof en ruw. Op graniet is het niet nodig, en zwart "graniet" is soms een steensoort die door zuur dof wordt. De pH-neutrale Monumentreiniger mag op elke steen.

Kun je een grafsteen schoonmaken met groene zeep?

Liever niet. Groene zeep is geen zuur, maar buiten laat zeep een laagje achter waar vuil en algen op hechten. De Monumentreiniger werkt juist nog tot een jaar door tegen nieuwe groene aanslag.

Mag chloor op een grafsteen?

Liever niet. Chloor bleekt, en een mosreiniger met chloor mag niet op metaal, hout en planten komen; op een graf met bronzen letters, een lantaarn en beplanting kan dat bijna niet. De Monumentreiniger bevat geen chloor, zuur, loog of oplosmiddel en werkt toch tegen groene aanslag.

Mag je een grafsteen schoonmaken met een hogedrukreiniger?

Liever niet. Akemi schrijft dat een hogedrukreiniger de steen kan beschadigen. Na de Monumentreiniger spoel je het restvuil gewoon af met water, of je laat de regen het doen.

Moet je een grafsteen impregneren?

Om hem schoon te houden niet: de Monumentreiniger werkt tot een jaar door. Wil je dat water en vuil minder in de steen trekken, dan kun je de schone steen impregneren met Akemi Natura Impregnator. Die is voor buiten en werkt op graniet, marmer, kalksteen en beton, ook gepolijst. Breng hem aan bij 5 tot 25 graden en houd de steen daarna 24 uur droog.